Тарҷумаи ҳоли / зиндагиномаи Ҳазрати Алӣ (р). Тарчумаи холи Хазрати Али (р).
Ҳазрати Алӣ писари Абутолиб (600-661 милодӣ) писари амаки Пайғамбар (с) ва домодаш, тибқи он чӣ дар китоби “Ал-ъалом” (4/295) омадааст, дар соли 600 милодӣ дар Макка ба дунё омадааст ва дар соли 661 милодӣ, мувофиқ бо 17 моҳи рамазони соли 40 ҳиҷрӣ дар Куфа маврид терори Ибни Мулҷам қарор гирифтааст ва дар асари он ба шаҳодат расидааст.
Ибни Мулҷам яке аз амирони лашкари ҳазрати Алӣ (р) ва шиъаёни собиқаш ҳаст, ки талабгори ҷанг буд ва баъди ақди сулҳ мухолифи ҳазрати Алӣ шуд ва ҳазрати Алиро барои сулҳаш бо ҳазрати Муовия ҳукм ба куфр кард ва пешвои хавориҷиҳои такфирӣ гардида буд.
Ҳазрати Алӣ (р) дар оғуши Пайғамбар (с) ба воя расидааст ва дар даҳ солагияш қабл аз ба балоғат расидан дини мубини исломро пазируфтааст. Қабл аз ҳиҷрат яке аз ёварони Пайғамбар (с) буданд ва он ҳазратро дар тамоми мушкилоти даъват ҳамроҳӣ мекарданд ва барои фиребидани мушрикон ҷонашро дар хатар гузошта дар бистари он Ҳазрат (с) хобиданд ва Пайғамбар (с) имкони ҳиҷрат кардан пайдо карданд.
Баъди ҳиҷрати Пайғамбар (с) пои пиёда аз Макка ба Мадина ҳиҷрат кардааст ва дар аксари набардҳо дар даврони ҳаёти Пайғамбар (с) парчами лашкар ба дасти ӯ қарор доштааст. Ҳазрати Алӣ аз ҷумлаи бузургтарин имомон ва пешвоёни асҳоби киром, олимони дин ва қаҳрамони набардҳо ва хусусан ҷанги Бадру Хайбар ва чаҳорумин халифа ва ҷонишини рошиду ростини Пайғамбар (с) аст.
Ҳангоме дар соли 35 ҳиҷрӣ, баробар бо 656 милодӣ, ҳазрати Усмон аз дасти шуришчиёни авбош ба шаҳодат расид ва ҳазрати Алӣ ба ҷои вай чаҳорумин халифаи Пайғамбар (с) интихоб гардид. Аммо ҳазрати Алӣ аз оғози хилофаташ ба сабаби таъхир карданаш қисоси қотилони ҳазрати Усмонро ва дар сафи лашкари хилофат қарор додани баъзе роҳбарон ва аксари лашкари шуришчиёни дар қатли ҳазрати Усмон ширкат карда, мавриди интиқоди сахти баъзе саҳобагон қарор гирифтааст.
Дар асари ин интиқодҳо ихтилофҳо сар зад ва дар соли 36 ҳиҷрӣ дар Басра дар байни лашкари ҳазрати Алӣ ва лашкари қисосталабони хуни ҳазрати Усмон ҷанги маъруф бо номи “Ҷанги Ҷамал” сурат гирифт ва дар он гуруҳи ҳазрати Алӣ дастболо шуданд.
Дар соли 37 ҳиҷрӣ мувофиқ бо 657 милодӣ, дар яке аз минтақаҳои ҳудудии байни Ироқ ва Сурия, ки бо номи “Сиффин” маъруф мебошад, бори дуввум ду лашкари мусулмон даргир шуданд ва ҷанги шадиде ба вуқуъ пайваст ва мунҷар ба сулҳе гардид, ки он сулҳ бо номи “Таҳким” маъруф мебошад.
Баъди “Сулҳи таҳким” як гуруҳе аз шиъаёни ҳазрати Алӣ (р) ба нишони норозигӣ аз ин сулҳ, аз итоъати ҳазрати Алӣ хориҷ мешаванд ва ӯро ҳукм ба куфр мекунанд ва дар минтақае бо номи Наҳравон барои ҷанг бо ҳазрати Алӣ (р) омода мешаванд. Ҳазрати Алӣ (р) барои баҳсу мунозараи онҳо меравад ва онҳоро даъват ба баргаштан мекунад ва аксарашон бармегарданд, вале баъзеи онҳо дар мавқеашон собит мемонанд.
Дар натиҷа дар соли 38 ҳиҷрӣ мувофиқ бо 658 милодӣ дар “Наҳравон” дар байни лашкари ҳазрати Алӣ (р) ва ин ҷамоъати такфирӣ, ки бо номи “Хавориҷ” маъруф мебошанд, ҷанг дар гирифт ва дар асари он ба ҷуз чанд нафаре аз хавориҷ тақрибан ҳамаашон, ки 1800 нафар буданд, кушта шуданд.
Ҳангоме ки хавориҷиҳо ҳазрати Алиро шикаст дода натавонистанд, нақшаи терор карданашро кашиданд ва чуноне гузашт ӯро терор кардаанд.
Баъди шаҳодати ҳазрати Алӣ (р) писараш Имом Ҳасан (р) халифа интихоб гардид ва дере нагузашта он бузургвор бо ҳазрати Муовия сулҳ кард ва ҳазрати Муовия халифа ва Имом Ҳасан ҷонишини ӯ интихоб гардид ва дар асари ин сулҳ якпорчагии мусулмонон баъди 5 соли ихтилоф дубора барқарор гардид ва дар ҷомеа амнияту осоиштагӣ ҳоким гардид.
Дар китоби “Ал-ъалом” (4/295) шаклу сурати ҳазарати Алиро чунин сифат кардааст: Ранги пӯсташ гандумгин, шикамкалон ва чашмкалон, қоматаш ба паст будан наздик ва ришаш ончунон бузург буд, ки мобайни китфҳояшро сатр мекард. Аз ҳазрати Алӣ (р) 28 фарзанд боқӣ мондааст, ки 11 нафари онҳо писар ва 17 нафараш духтаронаш буданд.
